Een preventie-paradox bij communicatie rond woninginbraken

Toen na 2010 het aantal woninginbraken ging stijgen intensiveerden politie, gemeenten en ministerie van Veiligheid en Justitie de aanpak daarvan. Communicatie vormde daarvan een prominent onderdeel: burgers moesten daardoor worden doordrongen van het risico van woninginbraken en hen stimuleren (ook) zelf maatregelen te nemen. Maar heeft dat ook zo gewerkt? Wij onderzochten de aanpak op verzoek van het ministerie.

Risicobewustzijn vergroot, veiligheidsgevoel iets achteruit

In de onderzoeksperiode (2010-2015) gaat de intensivering van de preventie-communicatie samen met een groeiend risicobewustzijn van het publiek. Het veiligheidsgevoel van burgers ging tegelijkertijd wat achteruit, zeker in eigen buurt en woning. 

Niet meer technopreventieve maatregelen, wel enige verbetering sociopreventief gedrag

Er zijn geen aanwijzingen dat burgers door de preventie-communicatie meer technopreventieve maatregelen zijn gaan nemen. Het sociopreventief gedrag zoals gemeten in de Veiligheidsmonitor verbeterde op een enkel onderdeel licht.

Andere preventieve effecten?

Het is wel plausibel dat de communicatie een rol heeft gespeeld in de spectaculaire groei van het aantal WhatsApp-groepen in Nederland. Er zijn echter geen aanwijzingen dat in de onderzoeksperiode de zogenaamde 'heterdaadkracht' bij woninginbraken is toegenomen en/of dat de pakkans van woninginbrekers in de onderzoeksperiode anderszins structureel op een hoger plan is gebracht. Het valt niet uit te sluiten dat de communicatie een (niet-primair beoogd) preventief effect heeft gehad door een - al dan niet tijdelijke - verhoging van de gepercipieerde pakkans van potentiële daders. Door het gebrek aan betrouwbare data is op het punt van heterdaadkracht en pakkans echter nader onderzoek nodig.

Vanaf 2013 forse daling inbraken....

Vanaf 2013 is in de politiecijfers een substantiële daling van het aantal geregistreerde woninginbraken zichtbaar, cijfers van het Verbond van Verzekeraars laten op vrijwel hetzelfde moment een goeddeels identieke daling zien, daarmee is het waarschijnlijk dat de cijfers een goede reflectie vormen van de daadwerkelijke ontwikkeling van de woninginbraken in Nederland.  In welke mate de preventie-communicatie aan deze daling heeft bijgedragen is op basis van de beschikbare gegevens niet vast te stellen.  

.....burgers hebben echter andere ervaring

Opvallend is dat burgers pas aanzienlijk later een daling ervaren, en dat de door hen ervaren daling aanzienlijk minder groot is. Het onderzoek laat zien dat ook dit vermoedelijk een effect is van de preventie-communicatie: de communicatie maakte woninginbraak in de ogen van burgers eerder tot een saillant probleem, hierdoor zijn sneller geneigd waren een gebeurtenis als (poging tot) woninginbraak te definiëren of hebben zij in hun beleving vaker met woninginbraak. Aangezien de preventie tot doel had woninginbraken terug te dringen en burgers op die manier een veiliger gevoel te geven heeft de communicatie uiteindelijk een paradoxaal effect gehad: terwijl de woninginbraken in werkelijkheid daalden hadden burgers door de communicatie (in eerste instantie) een min of meer omgekeerde ervaring.

Klik op de link voor het volledige onderzoeksrapport: Communicatie rond de aanpak van woninginbraken.pdf

(noot van de onderzoekers: het laatste effect kan mogelijk ook verklaren waarom de berichten van politie en justitie over dalende woningbraken aanvankelijk zo met scepsis werden ontmoet: burgers waren er immers op basis van de communicatie net van overtuigd geraakt dat het probleem zo omvangrijk was. Hoe konden zij dan nu 'opeens' geloven dat het wel de hoede kan uitging?).

 

Nieuws

1 June 2018

 

Een sessie met (of presentatie voor) uw nieuwe raad?

 

Lees verder

5 April 2018

 

Effect van preventie-communicatie bij woninginbraken deels anders dan vaak beoogd.

 

Lees verder

1 December 2017

 

Op weg naar een nieuw veiligheidsprogramma? Een essay voor de gemeente Dordrecht.

Lees verder

3 November 2017

 

Hoe ga je om met veiligheidsbeleving in de wijk?

Lees verder

22 September 2017

 

Kunnen burgers grotere rol spelen bij aanpak van fietsdiefstal op een hot spot?

Lees verder

16 September 2017

 

EuroCrim2017: LEV-onderzoek internationaal gewaardeerd 

Lees verder

14 September 2017

 

Seminarseizoen weer begonnen.

Lees verder

5 July 2017

 

Veerkrachtig omgaan met aanslagen: een advies voor bestuurders.

Lees verder